Cognitive biases w UX
Błędy poznawcze, które wpływają na decyzje użytkowników. Jak je rozpoznać i etycznie wykorzystać w projektowaniu.
Wszystkie zasady
Efekt ramowania Framing Effect
Sposób prezentacji informacji wpływa na decyzję bardziej niż sama informacja. '90% skuteczności' brzmi lepiej niż '10% porażek', choć to to samo. W interfejsie sposób sformułowania komunikatu (pozytywny vs negatywny) zmienia reakcję użytkownika.
Błąd potwierdzenia Confirmation Bias
Ludzie szukają informacji potwierdzających ich przekonania i ignorują sprzeczne. W interfejsie oznacza to, że użytkownicy często czytają tylko to, co chcą przeczytać, pomijając ostrzeżenia. Dlatego komunikaty o błędach i ostrzeżenia muszą być bardzo wyraziste wizualnie.
Efekt posiadania Endowment Effect
Ludzie cenią wyżej to, co już posiadają. Darmowy trial, który pozwala skonfigurować konto, dodać dane i nauczyć się systemu, sprawia, że rezygnacja jest trudna. Użytkownik nie chce 'stracić' tego, co już zbudował.
Awersja do straty Loss Aversion
Strata boli psychicznie dwa razy bardziej niż radość z zysku tej samej wartości. W interfejsie oznacza to, że komunikat 'Tracisz 50 zł rabatu' działa silniej niż 'Zaoszczędź 50 zł'. Ludzie podejmują decyzje, żeby uniknąć straty, nie żeby zyskać.
Dowód społeczny Social Proof
W sytuacji niepewności ludzie robią to, co inni. Dlatego '10 000 designerów już korzysta' przekonuje bardziej niż lista funkcji. Recenzje, liczniki użytkowników, logotypy klientów i testimoniale zmniejszają niepewność i budują zaufanie.
Efekt niedostępności Scarcity Bias
To, co jest ograniczone lub niedostępne, wydaje się bardziej wartościowe. 'Zostały 3 miejsca', 'Oferta do piątku', 'Tylko 2 sztuki w magazynie'. W interfejsie scarcity przyspiesza decyzję, ale używane nieetycznie (fałszywe liczniki) niszczy zaufanie.
Efekt owczego pędu Bandwagon Effect
Im więcej ludzi wybiera daną opcję, tym bardziej atrakcyjna się staje. 'Najczęściej wybierany', 'Bestseller', 'Rekomendowany' to sygnały, że inni już wybrali i są zadowoleni. W interfejsie badge z popularnym wyborem znacząco zwiększa konwersję.
Efekt domyślny Default Effect
Ludzie rzadko zmieniają ustawienia domyślne. Dlatego domyślne opcje w formularzach, checkboxach i ustawieniach mają ogromny wpływ na zachowanie. Jeśli 'Wyślij newsletter' jest zaznaczony domyślnie, 80% użytkowników go zostawi, niezależnie od chęci.
Efekt wabika Decoy Effect
Dodanie trzeciej, mniej atrakcyjnej opcji sprawia, że jedna z dwóch pozostałych wydaje się lepsza. Klasyczny przykład: mały popcorn za 15 zł, duży za 25 zł, średni za 23 zł. Średni jest wabikiem, który sprawia, że duży wygląda na świetną ofertę.
Efekt IKEA IKEA Effect
Ludzie przypisują wyższą wartość rzeczom, w których tworzenie włożyli wysiłek. Regał z IKEA, który sam złożyłeś, jest dla Ciebie ważniejszy niż lepszy kupiony gotowy. W interfejsie oznacza to, że customizacja, personalizacja i aktywny udział użytkownika zwiększają przywiązanie.